X
تبلیغات
بزرگترین وبلاگ موسیقی سنتی
بزرگترین وبلاگ موسیقی سنتی

تار-ستار

 

استاد جلال دوستی

 استاد جلال دوستی ۱۳۸۸ - ۱۳۴۵

 

به هر تار جانم صد آواز هست

دریغا که دستی به مضراب نیست

 

 . . . حالا درست یکسال از آخرین باری که زخم های دیرینه اش را با زخمه های سازش برایم بشکافد و از رنجی که از عاشق بودنش کشیده سخن براند و با اشاره ی دستانش ساز را از من بگیرد ، چند بار کوک عوض کند تا حس آن لحظه اش را بیابد و بعد شروع کند : ضربی چهارگاه ، درآمد ، مویه ، مخالف ، چهار مضراب را تاب نیاورد و حصار را بشکند : منصوری ، شوشتری ، اصفهان و .... فرود و زمان را ساعتی در کلاس کوچکش نگاه دارد و بعد چهره ی غرق عرقش را خشک کند ، سیگاری بگیراند و سکوت عمیق مان را با این جمله که : « چکار کنم؟ چکار می توانم بکنم ؟ .... بریم! ....» بشکند و در راه بپرسم :« استاد از کجا می آید این آوای دوست؟ و با لبخند خاص خودش بگوید : ساز حال بود این پسر، نه ساز قال» گذشته است.

حالا درست یکسال است تاب جمعه های نبودنت را نمی آوریم که سرحال و شاداب از کوه برگردی با شلوار جین گرد گرفته و بوی عطر ژوپ و موهایی که آشفته مرتب کرده ایی و سه تارت بر دوش ، مثل همیشه اولین نفر در آموزشگاه حاضر شوی ، روحت را هزار تکه کنی و هر پاره از آن را در قلب یکی از هنرجویانت به یادگار بگذاری تا ظهر ، تا غروب ، تا همیشه.

گمانم این جمعه هارا با تو سری در میان بود که جمعه هایت هم اول هفته بود هم آخرش، هم اول زندگی بود هم آخرش و تنها تو بودی که جمعه ها اول همه می آمدی و حتا آخر همه هم نمی رفتی تا صبر کنی جمعه ی موعودت بیاید و برف سرخت از آسمان ببارد تا در آغوش خاک برای همیشه آرام بگیری و زمزمه کنی :" آه چه گرم و پر غرور گذر داشت زندگی من در کنار این جمعه های ساکت و متروک "

 

 

همه چیز را در باره ات گفته اند:

استاد جلال دوستی نگرا

متولد اول اسفند ماه هزار و سیصد و چهل و پنج در همدان

شروع فراگیری موسیقی در همدان نزد زنده یاد مسعود جمالی

فراگیری سه تار و تنبک نزد زنده یاد داریوش زرگری و پس از عزیمت استاد به تهران اداره ی کلاس های ایشان

ادامه ی آموزش تار در تهران نزد استاد ارشد تهماسبی

شروع تدریس موسیقی در سنین 23-24 سالگی در همدان ، ارومیه و اصفهان و بنیانگذاری تدریس متد استاد علیزاده در این شهر

تربیت چندین و چند شاگرد که هر کدام از سرآمدان و مدرسان برجسته تار و سه تار شده و به تدریس مشغول گشته اند.

حدود ربع قرن سابقه ی تدریس ، کنسرت های بی شمار ، تشکیل گروه های متعدد از هنرجویان ، چندین و چند ساعت بداهه نوازی های ضبط شده و بی شمار ساعت عشقبازی هایی که فقط در اتاق کوچکش در کلاس کوچکش و در قلب بزرگش ضبط شدند و ماندند. هرچند چند سالی بود که جز در حلقه ی نزدیک دوستان و برخی شاگردان و تنهایی خودش برای کسی ساز نمی نواخت.

نابغه ی بداهه نوازی ، استاد مسلم تدریس ، خداوندگار احساس ، خستگی ناپذیر ، مهربان ، خوش رو ، سنگ صبور ، همیشه خندان ، همیشه آرام ، منظم و... و.... و.... اینها کلماتی است که در این یک سال حتا از زبان نارفیقانش هم در باره اش می توان شنید.

 

استاد جلال دوستی

 

. . . اما هزار افسوس که تو نیستی و نبودنت ، بودن ما را به شرمی چنان مبدل کرده است که نمی توانیم بی تو دست بر ساز بریم و دریغا تو که پس از تحمل تنها چهل و سه سال زجر شیرین عشق در شانزدهمین غروب پاییز هشتاد و هشت تا همیشه آرام گرفتی تا این قطعه ی باغ بهشت همدان را میعاد گاه دلتنگی های ما کنی که گاه غروب ، گاه نیم شب و گاه بامداد که دلتنگ زخم ها و زخمه هایت می شویم دسته گلی بر مزار بارانی ات بگذاریم، برایت ساز شهناز پخش کنیم تا دلتنگی هایمان را فراموش کنیم و به یاد تابلوی کوچک اتاقت بیفتیم که سال ها می دیدیمش اما امروز می فهمیم و روی آن نوشته بود:

 

روزی که برف سرخ ببارد از آسمان

بخت سیاه اهل هنر سبز می شود

 

نوشته شده در پنجشنبه بیست و ششم خرداد 1390ساعت توسط m.m.bayat| |

دانلود قطعه ای از حســـــــــــــــین علیزاده        دانلود

نظر فراموش نشه

نوشته شده در چهارشنبه نوزدهم آبان 1389ساعت توسط m.m.bayat| |

زندگی نامه استاد حسین علیزاده

برای دیدن به ادامه مطلب بروید.

نظر یادتون نره


:ادامه مطلب:
نوشته شده در چهارشنبه نوزدهم آبان 1389ساعت توسط m.m.bayat| |

قطعه ای زیبا برای دانلود از استاد جلال ذوالفنون با حجم270 کیلوبایت

قطعه ای زیبا برای دانلود از استاد سعید هرمزی باحجم 400 کیلوبایت

قطعه ای زیبا برای دانلود از استاد فروتن در بیات اصفهان و تنبک نوازی

                           لطفا نظر بدهید..

نوشته شده در جمعه هفتم آبان 1389ساعت توسط m.m.bayat| |

طریقه ی پوست انداختن تار

پوست باید کهنه و صاف باشد. قسمت بالای آن که نازک است به طرف نقاره و قسمت پایین آن که کلفت تر است باید به طرف سیم گیر باشد. پوست را به اندازه ی دهنه ی کاسه که مقداری هم برای چسبیدن اطراف زیادتر باشد با قیچی چیده ، مقداری سریش نرم در آب حل کنید.
بعد پوست را در آب فرو برده که خیس شود سپس آن را در لای پارچه بگذارید و سریش حل شده را در اطراف دهنه ی کاسه بمالید (اطراف دهنه ی کاسه باید کاملاً تمیز باشد و سریش پوست قبلی به طور کامل پاک شود) و پوست را با دو دست باز کنید و طوری روی کاسه قرار دهید که طرف زبر آن(طرف مودار) به سمت بیرون و طرف نرم آن(طرف صاف و بی مو) به داخل باشد. بعد با چاقو به اطراف کاسه بکشید که سریش زیادی از زیر پوست خارج شود و چروک پوست نیز جمع شود.
در هوای گرم جای خرک را مقداری با سه انگشت فشار دهید ولی در زمستان این قسمت ضرورت ندارد. پس از اینکه پوست خشک شد پوست زیادی اطراف کاسه را ببرید، بعد سیم های تار را به جای خود در شیطانک قرار دهید و با دست روی پوست را تر کنید. بعد ازبالای دهنه سیم ها را روی خرک قرار دهید و خرک را در جای خود بگذارید ولی ته خرک را روی پوست نکشید، بعد بند خرک را انداخته، سیم های سفید و زرد را تقریباً تا حدود نیم پرده کمتر از حد معمول کوک کنید ولی سیم هنگام و بم را کوک نکنید تا اینکه پوست به کلی خشک شود. در موقع سوار کردن خرک باید دقت کنید که سر آن قدری به طرف سیم گیر متمایل باشد و وقتی پوست کاملاً خشک شد ساز را کاملاً کوک کنید
نوشته شده در چهارشنبه پنجم آبان 1389ساعت توسط m.m.bayat| |

 

مو سيقي سنتي به 2 دسته تقسيم ميكنند.

1-   سبك محلي

2-   سبك تاريخي

                                         سبك محلي:

  سبكي است در محلات يك كشور وجود دارد مانند همين سبك هاي آذربايجاني و لورستاني و بندر عباسي و... است.

                                                  سبك تاريخي:

سبكي است كه در طول تاريخ يك كشور توسط همان كشور ابدا گرديده است، مانند سبك هاي ايراني كه در قديم بوده است ، باور كنيد كه اين اطلاعات كاملاً درست است درآن زمان يك يا چند آلات موسيقي را خود ايرانيان به وجود آورده اند مانند كمانچه که امروز  پيشرفت كرده وبه نام viualon  است.

چرا باید پرده های تار را عوض کنیم؟ 

 عوض کردن پرده سالیان درازیست در موسیقی ما چه در موسیقی عملی چه نظری، مورد استفاده قرار می گیرد؛ هنوز هم پرده روی سازهای ایرانی به فرم گذشته استفاده می شود، البته این به معنای توقف روند اصلاح سازگاری و بهبود کیفیت در سازگری موسیقی ایرانی نیست. برای روشن شدن این موضوع به بحث در مورد انواع پرده های معمول سه تار و دلیل رد بعضی از طرح های پیشنهادی می پردازیم.

یک نوازنده آماتور اولین بار که نحوه بستن پرده و گره زدن پرده های معمول تار و سه تار (که اکثرا" از روده گوسفند است) را ببیند حتما" این سئوال برایش پیش می آید که چرا تار و سه تار نباید مانند ماندولین و گیتار پرده های ثابت داشته باشند که هر سال مشکلات تعویض پرده یا تنظیم پرده (که بخاطر تماس دست با پرده های متحرک روی می دهد) را نداشته باشد؟

در مورد اینکه چرا پرده های تار و سه تار متحرک نیستند و ثابت هستند در مقاله مشکل کوک
صحبت کردیم و در اینجا فقط به این نکته بسنده می شود که فواصل (اصطلاحا") ریزتر از ربع پرده که در موسیقی ایران به وفور دیده می شود موجب شده، نوازنده زحمت استفاده از پرده های متحرک را بپذیرد و از پرده های ثابت استفاده نکند. اینجا یک سئوال پیش می آید که چرا کل پرده ها ( یعنی مثلا" از سی کرن به جای یک پرده دو پرده) بصورت ثابت روی ساز بسته نمی شود که اصلا" نیازی به بالا یا پاین کشیدن پرده نباشد؟

به جواب این سئوال هنگام نوازندگی با پرده های کامل می توان رسید! وقتی فاصله پرده ها به قدری کم شود که انگشت بین آن به خوبی قرار نگیرد لرزش سیم بوسیله گوشت دست گرفته می شود و صدای سیم تا حدی خفه می شود و ساز دیگر طنین مناسبی نخواهد داشت.(پرده روی دسته سازها غیر از اینکه باعث سهولت پیدا کردن محل دقیق نت ها برای نوازنده می شود، نقش یک شیطانک را هم به عهده می گیرد! به این صورت که بر آمدگی پرده و فشار دست بر پرده لرزش سیم از محل پرده به قبل از آنرا قطع می کند که صدای شفافی هنگام زخمه زدن بوجود آید، پس برخلاف تصور عده ای که عقیده دارند تنبلی نوازندگان در پیدا کردن نتها موجب بسته شدن پرده روی سازها شده ، تولید صدای خالص بدون پرد ممکن نیست!)

این موضوع که چه پرده ای برای سازهای تار و سه تار مناسب است (که هم کیفیت صدایی خوبی داشته باشد هم دوام زیاد) اخیرا" بعضی از نوازندگان و سازگران را به جنب و جوش واداشته و تجربیات جالبی هم در این سالها به دست آمده.

Alizadeh and Lotfi
پرده معمولی از جنس روده گوسفند

پرده های معمولی که روی تار و سه تار (و سازهای محلی مثل تنبور و گاهی دوتار) بسته می شوند، روده گوسفند هستند. این پرده ها نسبت به پرده ها یی که در ادامه ذکر خواهد شد زبرتر و کم دوامتر هستند ولی در جابجایی ها روی نتهایی که متغییر است، نرمتر و لغزنده ترند. این پرده ها بطور میانگین حدود یکسال تا یکسال و نیم در دست یک نوازنده متوسط کارایی دارد(بدون آغشته کردن آن به مواد نگهدارنده دیگر) و پس از آن یکی پس از دیگری باز می شود ( متفاوت بودن جنس پرده، رطوبت محل نگهداری و استیل دست چپ نوازنده در طول عمر پرده تاثیر زیادی دارد، همین پرده در شرایط مناسب آب و هوایی و با استیل مناسب می تواند بیش از 3 سال عمر کند)

رطوبت هوا مخصوصا" در تابستان که کولرهای آبی در منازل ایران استفاده می شود ضربه زیادی به ساز و مخصوصا" به پرده ساز (از جنس روده گوسفند) می زند.

گاهی در تابستان پس از باز کردن جعبه ساز متوجه شوید.چند پرده پاره شده، برای جلوگیری از این اتفاق بسته های رطوبی گیر ( که معمولا" در جعبه های لوازم الکتریکی هم هست) را در جعبه ساز بگذارید تا محیط نگهداری ساز مرطوب نباشد.

همانطور که در بالا ذکر شد، استیل دست چپ نوازنده و میزان اصطکاک آن با پرده در طول عمر پرده نقش مهمی دارد. نوازنده باید سعی کند تا حد امکان کمترین تماس را با پرده داشته باشد، این هم به سرعت در حرکت افقی دست روی دسته کمک می کند هم از ساییدگی پرده می کاهد. پرده های معمولی (روده گوسفند) بخاطر قیمت پائین و سهولت در بستن روی ساز، بیشترین آمار فروش را (نسبت به انواع دیگر پرده) از آن خود کرده است.

 
نوع دیگری از پرده که بعد از روده گوسفند زیاد مورد استفاده قرار می گیرد "کات کوت" یا "کت کوت" است. این پرده که استفاده اصلی آن در پزشکی (برای بخیه) است، از روده گربه یا خرگوش تهیه می شود. کت کوت بخاطر مقاومت زیاد و سیقلی بودن سطح آن (که باعث سهولت اجرای ویبراسیون می شود) مورد توجه اکثر نوازندگان حرفه ای تار و سه تار است. کت کوت بطور متوسط تا دوبرابر عمر پرده های گوسفندی پایداری می کند. از دیگر محاسن کت کوت سهولت در تغییر جای آن روی دسته هنگام استفاده از نتهای متغییر است.

انواع دیگر پرده مانند پرده های ثابت فلزی و پرده های پلاستیکی یا نایلونی (که اخیرا" روی سازها دیده می شود) فاقد این خاصیت است. پرده های نایلونی به قدری محکم روی دسته می چسبد که امکان تغییر جای آن دشوار است. این پرده بخاطر دوام بسیار زیاد در پایین دسته ( از "Re b" روی خط چهار) میتواند بسته شود، این قسمت دسته به دلیل نزدیک بودن فواصل همواره پرده هایی ثابت دارد ( در این قسمت از دسته نوازنده قادر است با حرکتی مانند ویبراسیون نت مورد نظر را کمی بالا و پائین تر ببرد) پرده دیگری که چند سالی است بصورت آزمایشی روی ساز سه تار قرار می گیرد نوعی پرده فلزیست که برای جابجایی هنگام تغییر برای آن ریلی دو طرف دسته ساز قرار گرفته که این پرده به سمت بالا و پائین دسته حرکت می کند.

پرده پلاستیکی(در بیخ دسته تار)



این طرح پیش از این روی سازهای زهی هندی هم بکار رفته بود ولی سیم تار و سه تار فلزی و بسیار نازک است و برخورد آن با پرده های فلزی خود تولید صدا می کند، نیز تیزی صدای پرده های فلزی باعث شده نوازندگان استقبال شایانی از این پرده ها نداشته باشند. گذشته از این وجود پرده روی ریل موجب شده پشت دسته کاملا" خالی باشد و نوازنده سه تار که با لمس دسته نتها را تشخیص می دهد برای پیدا کردن نتها به زحمت افتد! از محاسن دیگر این نوع پرده سه تارها ( پرده ریلی) آزمایش دو پرده ای بود که با اصرار به اینکه طنین لازم را ندارد کمتر روی تار( و روی سه تار هیچگاه) بسته نمی شد.

به عقیده نگارنده اضافه شدن این چهار پرده میتواند تار و سه تار را سه اکتاو کامل کند و هیچ ضرری ندارد و تفاوت طنین نتهای اضافه شده هم اختلاف زیادی با سل و لابمل ته دسته ندارد. (اگر در ویلن هم این طرز فکر اعمال می شد ویلن تا پوزسیون هشت بیشتر جلو نمی رفت!) بهتر است تا حدی که ساز توانایی دارد از آن بهره ببریم. سه تارهای پرده فلزی پرده های قسمت اضافه شده را بخاطر تمام شدن دسته روی صفحه سه تار می چسبانند که در تار این مشکل با زیاد کردن طول استخوان تا روی پوست حل شده است
نوشته شده در دوشنبه دوازدهم مهر 1389ساعت توسط m.m.bayat| |


قالب وبلاگ : قالب وبلاگ